Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
KUCZBORK

Pierwsze znane nam wzmianki o osadnictwie żydowskim w Kuczborku pochodzą z końca osiemnastego wieku. W 1775 roku wizytator z diecezji płockiej zapisał, iż "Żydów w miasteczku Kudżborku starych i małych mieszka osób czterdzieści cztery. (....) W całej parafii kudzborskiej żydów osób sześćdziesiąt trzy. (....) W Kudzborku są żydzi bardzo ubodzy, mają w Kosiarze małą izdebkę, w której swoje odprawiają obrządki żydowskie publicznie". W kolejnych latach liczba wyznawców judaizmu w Kuczborku zaczęła wzrastać. W 1827 roku w miejscowości żyło 291 Żydów, co stanowiło 64,7% wszystkich mieszkańców. Do 1857 roku liczebność ta zmieniła się nieznacznie - do 314 osób, przy jednoczesnym spadku udziału w ogólnej populacji do 55,6%. Wiadomo, że w już połowie XIX wieku w Kuczborku istniała gmina wyznaniowa, której podlegali między innymi żydzi z Żuromina.

Przełom kolejnych stuleci przyniósł drastyczny spadek liczby kuczborskich Żydów. Było to spowodowane migracją do większych miast, emigracją do Ameryki i Palestyny czy też pierwszą wojną światową. W 1921 roku podczas spisu powszechnego w miejscowości odnotowano obecność już tylko trzydziestu dwóch Żydów.

Po wybuchu drugiej wojny światowej, jesienią 1939 roku Niemcy deportowali Żydów z Kuczborka do Mławy, skąd ostatecznie trafili do obozów zagłady.

Cmentarz żydowski w Kuczborku jest usytuowany około 250 m na wschód od drogi do Sarnowa, w pobliżu cmentarza katolickiego. Z uprzednio cytowanego dokumentu diecezji płockiej wiemy, że nekropolia istniała już w 1775 roku. Opisano ją wówczas jako "kierków nad stawem, rowem otoczony, ode dworu im (Żydom - przyp. KB) nadany, na którym się chowają". W wyniku zniszczeń na cmentarzu nie ma już nagrobków. W zbiorach Jana Jagielskiego z Żydowskiego Instytutu Historycznego znajduje się fotografia ostatniej macewy, odnalezionej w 1986 roku. Wciąż widoczne są relikty rowu, wyznaczającego niegdyś granice terenu grzebalnego.

tekst: K. Bielawski
zdjęcia: Sławomir Topolewski
Bibliografia:
J. Szczepański "Społeczność żydowska Mazowsza w XIX-XX w."
M. M. Grzybowski "Z archiwaliów diecezjalnych płockich XVIII wieku
Materiały archiwalne Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma

Kuczbork - Jewish cemetery Kuczbork - kirkut Kuczbork - kamień na cmentarzu żydowskim Kuczbork - żydowski cmentarz
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Kuczborka i ich cmentarzu.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają tą nekropolię z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe jest wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas