Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
OŚWIĘCIM

Najstarszy cmentarz żydowski w Oświęcimiu powstał około 1588 r. Jego dokładnego położenia nie udało się ustalić. Kolejny - zachowany do dziś cmentarz - założono prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX w, u zbiegu obecnych ulic: J. Dąbrowskiego i Wysokie Brzegi.

Cmentarz służył jako miejsce pochówku dla Żydów z Oświęcimia i okolicznych miejscowości. Pochowano na nim m.in.:
- rabina Mosze Jakowa syna Efraima Scharfa, ucznia Chaima Halberstama z Sącza, rabina w Oświęcimiu i Zatorze, autora księgi Darkej Joszer , zmarłego 3 nisan 5629 r. (15 marca 1869 r.),
- cadyka Berisza Formera, jednego z uczniów Szmuela Szmelke Horowica z Nikolsburga i Jakowa Icchaka Horowica, "Widzącego z Lublina".

W okresie drugiej wojny światowej na rozkaz nazistów cmentarz uległ zniszczeniu - na jego terenie wykopano zbiornik wodny, pobudowano dwa bunkry, rozbito i usunięto wiele nagrobków. Część działki cmentarnej została przeznaczona pod drogę.

Po wojnie nieliczni ocaleni z Zagłady oświęcimscy Żydzi podjęli próbę zabezpieczenia zbezczeszczonej nekropolii. Przeprowadzone zostały wówczas prace porządkowe, odbudowano zburzony mur. Jednak na przestrzeni kolejnych lat cmentarz ulegał dalszej dewastacji. W latach osiemdziesiątych dzięki zaangażowaniu i środkom m. in. Aschera J. Scharfa na cmentarzu ponownie przeprowadzono prace restauracyjne. W 1997 r. Jacek Proszyk przeprowadził inwentaryzację nagrobków. Ich spis został umieszczony na stronie internetowej www.oszpicin.pl

Dziś oświęcimski cmentarz żydowski jest jednym z najlepiej zadbanych tego typu obiektów na obszarze Małopolski. Wejście na jego teren wiedzie poprzez zamykaną bramę, wykonaną ze stalowych elementów ażurowych. Po lewej stronie od furtki znajduje się współczesny ohel, w którym pochowano Szymszona Klugera, zmarłego w dn. 26 maja 2000 r. ostatniego żydowskiego mieszkańca Oświęcimia. Kilkanaście metrów za grobem Sz. Klugera uwagę zwraca porośnięty drzewami dół. Jest to uprzednio wzmiankowany poniemiecki basen przeciwpożarowy. Idąc wzdłuż zachodniej strony muru docieramy do okolonej barierką czarnej macewy, z polichromowaną płaskorzeźbą świecznika w naczółku i pojemnikiem na kwitlech. Spoczywa tu Frajdel córka Chaima - zmarła w 1915 r. córka znanego cadyka Chaima syna Arie Lejbusza Halberstama z Nowego Sącza, żona rabina Eliezera ha-Lewi Rosenfelda z Oświecimia.

W centralnej części cmentarza stoją dwa lapidaria, przypominające formą piramidy schodkowe. Do ich budowy wykorzystano fragmenty zniszczonych pomników nagrobnych. W lapidarium wzniesionym na osi bramy można odnaleźć najstarszy zidentyfikowany nagrobek, upamiętniający Abrahama Abę syna Aszera Zeliga, zmarłego w dn. 21 października 1757 r. Około 30 metrów za lapidarium znajduje się ohel, zbudowany w latach osiemdziesiątych przez Aschera J. Scharfa. Umieszczone w nim tablice epitafijne poświęcone są: Rubenowi synowi Mosze Jankiela Jakóba Scharfa; Kalonimosowi Kalmanowi synowi Mosze Jankiela Jakóba Scharfa; Menasze synowi Rubena Scharfa; Aszerowi Jeszaji synowi Dawida Scharfa; Mosze Jakowowi Scharfowi (1787-1869), rabinowi w Oświęcimiu; Dawidowi synowi Mosze Jakowa Scharfa; członkom rodziny zabitym w latach Zagłady oraz fundatorom ohelu.

Oprócz wymienionych powyżej pomników, na terenie cmentarza można odnaleźć około 1000 macew, w różnym stopniu zachowania. Większość z nich znajduje się w centralnej części nekropolii, inne ustawiono wzdłuż wewnętrznej strony muru.

Brama cmentarza jest zamykana, klucze udostępnia Centrum Żydowskie w Oświęcimiu przy Placu ks. Jana Skarbka 5, tel. 033 8447002.

tekst & zdjęcia: K. Bielawski
Polecamy odwiedzenie stron internetowych:
www.sztetl.org.pl
www.ajcf.pl
http://oszpicin.pl
www.shabbat-goy.com

Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski
Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski
Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski
Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski Oświęcim - cmentarz żydowski
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Oświęcimia i ich nekropolii.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają ten cmentarz z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas