Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
RADZYŃ PODLASKI

Żydzi w Radzyniu Podlaskim posiadali dwa miejsca pochówku. Tak zwany stary cmentarz żydowski znajdował się pomiędzy ulicami Zabielską, Cichą i Chomiczewskiego. Icchak Cnaanii Kopeck na kartach "Księgi Pamięci Radzynia" tak opisywał tą nekropolię: "Za ogrodzeniem (.....) rozciągał się stary, opuszczony i zaniedbany żydowski cmentarz z prostymi, kamiennymi nagrobkami. Stały tam dwa groby słynnych zmarłych, wzniesione w formie małych budynków". Nekropolia ta została zniszczona, jej teren przeznaczono pod zabudowę miejską.

W początkach XX wieku miejscowa gmina wyznaniowa założyła drugi cmentarz, zlokalizowany przy ul. Lubelskiej. Uprzednio wzmiankowany Icchak Cnaanii Kopeck wspomina, iż "nowy cmentarz znajdował się około dwóch kilometrów od miasta, przy drodze wiodącej do Czemiernik. Prości ludzie złorzecząc mawiali czasem: "Powinieneś już iść na czemiernicką drogę", mając na myśli cmentarz". Również tą nekropolię zbezczeszczono w czasie drugiej wojny światowej. Proces dewastacji trwał także w latach PRL - wiele płyt nagrobnych padło łupem złodziei i zostało wykorzystanych jako płyty chodnikowe czy tarcze szlifierek.

W pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku dzięki inicjatywie podjętej przez Pesacha Tunkielszwarza i współpracy Żydów pochodzących z Radzynia Podlaskiego oraz miejscowych władz, teren nekropolii uporządkowano i ogrodzono. W dniu 16 sierpnia 1995 r. na cmentarzu odsłonięto obelisk, poświęcony ofiarom Holocaustu. Na pionowej, stylizowanej na macewę płycie wyryto Gwiazdę Dawida oraz napis w językach hebrajskim, polskim i angielskim o treści: "Ku wiecznej pamięci Żydów Radzynia, wymordowanym przez nazistów w latach 1939-1945. Cześć ich pamięci! Cmentarz ten, założony z początkiem 20-go wieku, służył gminie żydowskiej do 1941 roku".

Do dziś zachowały się nieliczne nagrobki lub ich fragmenty. Teren o powierzchni 0,69 ha jest zadbany, corocznie wykaszany, porastają go wysokopienne topole. W 2008 roku dzięki zaangażowaniu mieszkańca jednej z pobliskich wsi, na cmentarz przywieziono macewę wykorzystywaną po wojnie jako tarczę szlifierską. Nekropolia sąsiaduje bezpośrednio z cmentarzem komunalnym. Osoby, które zechcą ją odwiedzić, powinny podążać z centrum miasta za drogowskazami w kierunku Parczewa. Oba cmentarze znajdują się poza obrębem zabudowań miasta, około 300-400 metrów za skrzyżowaniem ulic Wisznickiej i Lubelskiej, po lewej stronie szosy.

Warto wiedzieć, że na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej, w kwaterze 47 znajduje się grób zmarłego w 1929 roku radzyńskiego cadyka Mordechaja Józefa Eleazara, syna Gerszona Henocha. Kliknij tu, by zobaczyć zdjęcie jego ohelu.

Spis zachowanych macew. Oprac. Krzysztof Bielawski, 2026 r.
Foto
Imię hebrajskie
Imię ojca
Nazwisko
Data zgonu
Informacje dodatkowe
Photo
Hebrew Given Name
Father's name
Surname
Date of Death
Additional Information
251
Chaja Bejla
Cwi
Kantor
Mąż Izrael ha-Lewi
254
Awraham Szmuel (?)
Mosze Jehuda
11.11.1897
258
Dawid Jaakow
Zeew
20.12.1929
265
Chesza
Mosze
269
Mosze
Benisz
Zonenberg
25 cheszwan [..]
Z Brześcia nad Bugiem (jid. Brisk). Ojciec rzezak rytualny i kontroler mięsa
270
Chaim Szimon
Jona
273
Icchak Menachem
Dow Arie
277
Bejla
Mosze
Danieli
06.11.1937
Mąż Menachem Mendel
280
Chaim Joel
Icchak Naftali
Lewita
284
Chaja Sara
Cwi
286
Batszewa
Jaakow
19.08.1919
289
Frajda
Jaakow Kopil
25.10.1896
292
Awraham
12 szwat 569[.]
295
Hena Bracha
Aharon Mordechaj
[..].5683
Mąż kohen
298
Chaja Fajga
Szmuel
Burak
Mąż Gerszon
307
[..] nisan [..]
308
Sara Glika
Jaakow
Z Radzynia Podlaskiego
312
Zelig
Jehuda
27 adar 568[..]
323
Dow [?]
Mężczyzna
327
329
[..] Jaakow
Awraham
Lewita
331
Anszel Dawid
Szlomo
Fajnsztejn
Lewita, z Terespola. Nazwisko ustalono na podstawie akt metrykalnych
334
Czarna
Icchak
02.11.1908
340
Izrael
Szimon
Młody mężczyzna
342
[adar] 5642
369
Cwi
Jehuda
Macewa przerobiona na tarczę szlifierską

tekst: Rafał Zubkowicz, K. Bielawski
zdjęcia: Artur Cyruk, Jacques Lahitte, Rafał Zubkowicz

Menora nad wejściem Radzyń Podlaski - cmentarz żydowski Radzyń Podlaski - pomnik ku czci ofiar holocaustu Nagrobki na cmentarzu żydowskim
macewa z szafą z księgami fragment macewy Nagrobki na cmentarzu żydowskim Cwi syn Jehudy. Niech dusza jego będzie związana w wieniec życia wiecznego
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas