Drugi cmentarz żydowski w Świdnicy znajduje się na rozległym wzniesieniu, stromo opadającym ku południu i wschodowi, położonym u zbiegu ul. Esperantystów i ul. Bogusza Stęczyńskiego, na działce nr 406 na nieregularnym planie, o powierzchni 4913 m kw.

Cmentarz powstał w 1815 r. Grunt na jego założenie gmina żydowska nabyła za 80 talarów od Samuela Gottfrieda i Benjamina Gebhardta. W tym czasie cmentarz znajdował się poza terenem zabudowanym. W drugiej połowie XIX w. cmentarz był ogrodzony żelaznym płotem. W 1886 r. gmina żydowska dokupiła sąsiednią działkę i zbudowała dom przedpogrzebowy.

W latach 30. XX w. nazistowscy bojówkarze doprowadzili do częściowej dewastacji cmentarza. Podpalono dom przedpogrzebowy, a podczas tzw. Nocy Kryształowej nagrobki rozbijała grupa kierowana przez nauczyciela wychowania fizycznego Horsta Manna.

Po rozwiązaniu gminy synagogalnej w Świdnicy jej majątek łącznie z cmentarzem przejęło Zrzeszenie Żydów w Niemczech (niem. Reichsvereinigung der Juden in Deutschland), po 10 czerwca 1943 r. mienie ZŻwN zostało zajęte przez tajną policję państwową (gestapo). 18 maja 1944 r. Okręgowy Urząd Świdnicy sprzedał cmentarz miastu Świdnica.

W latach II wojny światowej na cmentarzu chowano zmarłych jeńców radzieckich oraz ostatnich Żydów przebywających w mieście, wśród niuch Fanny Wendriner z domu Krebs (zm. 10 listopada 1940 r.) i Karoline Auguste Baruch z domu Bloch (zm. 12 grudnia 1940 r.).

Po 1945 r. był pod opieką Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Świdnicy oraz miejscowego oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce.

Obiekt ulegał dalszej dewastacji, o czym świadczy pismo Adama Rabinowicza, wysłane 7 maja 1956 r. do Józefa Cyrankiewicza: "W dniu 6.V.56 r. obecny byłem na zebraniu ludności żydowskiej zwołanym celem omówienia sprawy cmentarza żydowskiego. Tak się stało, że cmentarz ten został całkowicie sprofanowany przez nieznanych osobników z braku oparkanienia i opieki nad nim. [...] Nieznani osobnicy zniszczyli i wyciągnęli z ziemi szereg pomników ludzi zmarłych, którzy przecież w okresie minionym, gdy żyli, położyli niemałe zasługi dla naszego społeczeństwa, budując wespół z nim zręby socjalizmu w naszej Ojczyźnie. Ludzie Ci odeszli od nas - zmarli, ale przecież winniśmy się rumienić widząc na cmentarzu żydowskim na grobach zmarłych konie, kozy, krowy i inne zwierzęta domowe".

W latach 1955-1957 dzięki staraniom Związku Religijnego Wyznania Mojżeszowego w PRL, KWM oraz TSKŻ, na cmentarzu wykonano "prace remontowe", m.in. jego ogrodzenie.

W 1963 r. na cmentarzu odsłonięto tablicę z inskrypcją: "19 IV 1943 r. W XX rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim. Ofiarom faszyzmu. Cześć ich pamięci. Świdnica 19 IV 1963 rok".

W 1965 r. cmentarz pozostawał pod opieką KWM w Świdnicy, która zatrudniała dozorcę i zlecała "drobne naprawy". W latach 1958-1965 nakłady KWM na cmentarz wyniosły 1400 zł, nakłady TSKŻ - 400 zł. W 1965 r. KWM za konieczne uznawała naprawę "drugiej części płotu i inne drobne prace".

Cmentarz wciąż służył jako miejsce pochówku. W celu urządzenia kwatery grzebalnej poszerzono cmentarz od strony zachodniej. Ostatni znany pogrzeb odbył się w 1973 r., kiedy pochowano Pinkusa Grynglera.

W 1985 r. Urząd do Spraw Wyznań w liście do ZRWM stwierdził, że cmentarz jest nieużytkowany od 1973 r., pozbawiony opieki, wymaga poważnych nakładów finansowych, których nie mogą zapewnić miejscowa kongregacja wyznaniowa oraz władze miasta.

Przypuszczalnie w drugiej połowie lat 80. lub na początku lat 90., cmentarz został otoczony ogrodzeniem z betonowych przęseł prefabrykowanych.

W 2003 r., w ramach restytucji mienia przedwojennych gmin żydowskich, właścicielem cmentarza została Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. W 2005 r. dzięki współpracy FODŻ, Porozumienia Europejskiego Krzyżowa oraz władz Świdnicy wyremontowano ogrodzenie. W latach 2005-2016 cmentarz był kilkakrotnie porządkowany, m.in. przez uczniów Gimnazjum nr 4 im. Noblistów Polskich w Świdnicy i Stowarzyszenie Żydowskie Cukunft.

W 2018 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego.

W wyniku daleko posuniętej destrukcji cmentarza, w jego obrębie znajduje się kilkadziesiąt nagrobków i ich destruktów, w większości cokołów i obmurowań grobów. Jedynie kilkanaście nagrobków posiada inskrypcje pozwalające na identyfikację zmarłych. Od strony wschodniej znajduje się grobowiec architektoniczny bez tablicy inskrypcyjnej. Na wprost bramy tablica upamiętniająca Powstanie w Getcie Warszawskim i ofiary Zagłady. W południowo-wschodniej części cmentarza znajduje się powojenna kwatera grzebalna. Na jej skraju widoczne są kamienne słupy przedwojennego ogrodzenia.

Teren porasta niepielęgnowana roślinność: drzewa liściaste (lipy i kasztanowce), liczne samosiejki, bluszcz, trawa. Dzięki starodrzewowi częściowo czytelny jest pierwotny wewnętrzny podział cmentarza.

Ogrodzenie z betonowych przęseł prefabrykowanych jest w bardzo złym stanie. Brak bramy i furtki. W południowo-zachodnim narożniku koczowisko agresywnego, bezdomnego mężczyzny.

Tekst: Krzysztof Bielawski
Film Ryszarda Bielawskiego z 2000 r.