Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
SZYDŁÓW

Cmentarz żydowski w Szydłowie jest położony w zachodniej części miejscowości, około 100 m od murów miejskich, po północnej stronie drogi nr 756, za rzeką Ciekącą. Cmentarz znajduje się w obrębie współczesnej działki geodezyjnej nr 641 o powierzchni 0,83 ha.

Cmentarz został założony nie później niż w drugiej połowie XV w. Pierwsza zachowana wzmianka o "kierkucie żydowskim" pochodzi z przywileju nadanego w 1470 r. plebanowi szydłowskiemu przez Kazimierza Jagiellończyka.

Czynne użytkowanie cmentarza przez nie mniej niż 470 lat spowodowało, że obiekt stanowił bardzo wartościowy zabytek sztuki sepulkralnej, z nagrobkami w formie stel i tumb, prezentującymi różne style (m.in. renesans i barok). Potwierdza to zachowany materiał ikonograficzny.

Wiadomo, że na początku XX w. cmentarz był otoczony murem z kamieni. W 1928 r. w budżecie gminy żydowskiej ujęto pozycje związane z cmentarzem: pokładne (50 zł rocznie) i nagrobki (20 zł rocznie). W 1930 r. cmentarz był niemal całkowicie zapełniony grobami, jednak zarząd gminy nie zamierzał tworzyć nowego miejsca pochówku.

Podczas drugiej wojny światowej cmentarz stał się miejscem pochówku ofiar Zagłady, między innymi osób zabitych podczas likwidacji getta w 1942 r. oraz zamordowanych w 1943 roku.

Cmentarz uległ daleko posuniętej dewastacji. Według sprawozdania Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Szydłowie, w 1946 r. na cmentarzu znajdowało się jeszcze 1141 grobów "całkowicie zaniedbanych", w tym czasie "ludność pasła inwentarz na cmentarzu". Na fotografiach wykonanych w 1957 r. i 1958 r., przechowywanych w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma, widać dziesiątki macew oraz częściowo rozebrany mur z kamienia. Nagrobki i mur zostały stopniowo rozebrane przez niektórych mieszkańców Szydłowa i okolicznych wsi.

Obecnie teren cmentarza to pusta łąka. W 2019 r. w obrębie cmentarza odnaleziono jeden przysypany ziemią nagrobek.

W Muzeum Regionalnym w Szydłowie znajduje się kilkanaście macew w różnym stanie zachowania, z których najstarsza pochodzi z 1628-1629 r., oraz miniatura macewy Gerszona Josefa syna Awrahama Aharona Podolskiego, zm. 11 stycznia 1938 roku.

W 2017 r. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Szydłowskiej ogłosiło plan ogrodzenia i upamiętnienia cmentarza. Projekt nie został zrealizowany.

tekst & zdjęcia: K. Bielawski
Źródło:

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, sygn. IPN BU 2448/31, Żydowskie groby wojenne na terenie miasta Szydłów, k. 114, 556, 557.
Archiwum Państwowe w Kielcach, Oddział w Sandomierzu, Akta gminy Szydłów, sygn. 78,
Gospodarka komunalna, k. 11.
Maciągowski M., Żydzi w historii Szydłowa, Szydłów 2015, s. 2, 26-27.
"Nasi sąsiedzi - Żydzi". Z dziejów relacji polsko-żydowskich na Kielecczyźnie w XX wieku,
red. A. Dziarmaga, D. Koczwańska-Kalita, E. Majcher-Ociesa, Kielce 2017, s. 161.
Trzciński A., Hebrajskie inskrypcje na materiale kamiennym, Lublin 2007, s. 173.
Żydzi Szydłowa [online] https://www.szydlow.pl/zydzi-szydlowa [dostęp: 14.07.2019].

Macewy w Muzeum Regionalnym w Szydłowie Macewy w Muzeum Regionalnym w Szydłowie Macewy w Muzeum Regionalnym w Szydłowie Szydłów - miniatura macewy Gerszona Josefa syna Awrahama Aharona Podolskiego, zm. 11 stycznia 1938 roku
fot. Krzysztof Bielawski fot. Krzysztof Bielawski fot. Krzysztof Bielawski fot. Małgorzata Płoszaj
Poszukujemy wszelkich informacji o cmentarzu żydowskim w Szydłowie,
m.in. jego wyglądzie w przeszłości oraz o procesie dewastacji.

Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.

strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas