Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
TRZEMESZNO (niem. Tremessen)

Cmentarz społeczności żydowskiej w Trzemesznie znajduje się około 1 km na południowy zachód od centrum miejscowości, w granicach wsi Zieleń, na niewielkim wzniesieniu po wschodniej stronie ul. Orchowskiej, naprzeciwko cmentarza ewangelickiego (współrzędne 52.550784, 17.816699).

Brak informacji o dokładnej dacie założenia, cmentarz powstał w XIX wieku.

Obiekt uległ daleko posuniętej dewastacji. W wyniku zniszczeń do dziś w jego obrębie zachowała się tylko ceglano-betonowa podstawa nagrobka. Podczas wizytacji cmentarza w 1989 r. znaleziono na nim również naczółek nagrobka z piaskowca, bez inskrypcji, z gwiazdą Dawida w zwieńczeniu. Teren jest nieogrodzony, granice są nieczytelne. Cmentarz porasta las liściasty z gęstym podszytem. Brak jakiejkolwiek formy upamiętnienia.

W latach 90. podczas remontu ulicy ujawniono fragmenty nagrobków użytych jako krawężniki. Były to destrukty piaskowcowych stel pochodzące z grobów m.in. Chaima syna Arie [?], zm. 25.03.1912 r.; Jacoba Schachtela zm. 27.04.1899 r.; Rosy Schachtel, zm. 1905 r.; Amalie Schachtel z domu Cohn, zm. 19.07.1920 r., Elki Cohn. Macewy zabezpieczono w stacji wodociągowej Trzemeszeńskiego Przedsiębiorstwa Komunalnego, a następnie w warsztatach dawnej szkoły zawodowej.

Cmentarz jest wpisany do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, nie figuruje w rejestrze zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego.

Tekst: Krzysztof Bielawski
Źródło:
Grabowska M., Karta cmentarza nr 14332, [bmw] 1992.

Łuczak T., Palacz T., Zieleń, [w:] Województwo wielkopolskie. Cmentarze żydowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.

W 2021 r. Fundacja "Kierunek Kultura" rozpoczęła zbiórkę pieniędzy na projekt upamiętnienia cmentarza. Zebrane środki zostaną przeznaczone na oznakowanie cmentarza, urządzenie lapidarium, poszukiwania kolejnych macew, działania edukacyjne, w tym wydanie publikacji o historii trzemeszeńskich Żydów. Wpłaty można przekazywać na stronie https://zrzutka.pl/w84nrx.

Cmentarz żydowski w Trzemesznie
Fragment macewy z cmentarza żydowskiego w Trzemesznie
Fragment macewy Elki Cohn z cmentarza żydowskiego w Trzemesznie
Fragment macewy z cmentarza żydowskiego w Trzemesznie
foto: Agnieszka Kostuch foto: Maciej Adamski foto: Maciej Adamski foto: Zygmunt Nowaczyk
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas